miércoles, 27 de enero de 2010

Departamento de Itapúa

Tetãvore pokõiha Tavusu Itapúa:

Tetãvore pokõiha Itapúa oguerekóva 16.525 km² apéramo , oikéva takamby mbohapyha (triángulo) jepapavirupurukuaáva, oĩva yvy pehẽkuarahyresẽ gotyo ha tapejuasa ha`éva Paraguay – Ciudad del Este – Encarnación.

Pytaguareko jehechágui, ñemohenda yvyape ijojaha`ỹva tavarokajechauka Itapuagua, oĩva 26˚ ha 27˚, 25`pukuke gotyo, omingéva hyrukua kyre`ỹ amérika yvy gotyaguápe.

Tetãvore pokõihápe omohembe`y, yvate gotyo poteĩha tetãvore ka`asapa ha paha tetãvore Alto Parana, kuarahy resẽ gotyo tetã Argentina ndive,; kuarahyreike gotyo poapyha tetãvore Misiones ndive.

Ko tetãvore oguereko tavusúramo Encarnación-pe (La Perla del Sur) opytáva 140 km táva Edeliragui

Tetãvore pokõiha oñemboja`o mbohapy pehẽnguépe, ha ipype oguereko 30 tetã`i.



Traducción al castellano


VII departamento de Itapúa.

El Departamento de Itapúa cuenta con una superficie de aproximadamente 16.525 km², a su vez conforma el triángulo demogáfico- económico más importante del país, que se sitúa en el extremo oriental del país, cuyos vértices son Asunción, Ciudad del Este y Encarnación.

Desde el punto de vista internacional, la óptima ubicación geográfica de la región itapuense entre los 26º y 27º, 25` de latitud sur, la inserta en el dinámico Cono Sur Americano.

Limita al norte con los departamentos VI Caazapá y X Alto Paraná, al este con la república Argentina, y al oeste con el VIII departamento de Misiones. Su capital es la ciudad de Encarnación (la Perla del Sur), situada a 140 km de Edelira.

El Departamento de Itapúa se divide en tres regiones y cuenta con 30 distritos.

lunes, 25 de enero de 2010

Karai Mariano Barrios

Tenda hi`arareñói haguépe karai Mariano Barrios

Karai Mariano Barrios hi`arareñói Caazapá-pe 12 jasypokõi ary 1926, isy héra Anastasia Barrios, itúva jekuaa`ỹva, upévare ha`e ogueraha isy rerajoapýnte “Barrios”, ha`e oho mbo`ehao upe itávape voi mokõiha mbo`esyry pevénte (2º grado). Upéicha upe távape ha`e mitãmi guive omba`apóva kokuépe, upéi ikaria`ývo osẽ oho tahachirópe opyta mokõi ary Primera Compañía Base de Aérea Paraguaýpe.

Upé tahachirópe ohecha ypy ñe`ẽpapára Emiliano R. Fernández- pe, upe javérõ Emiliano oĩva`ekue Intendencia-pe, ha upéicha rupi ha`e ohai avei ñe`ẽpotykuéra oguerekóramojepe voi ipype pe ñe`ẽpapára reko, ohecharamógui ñe`ẽpapárape. Hembiapo apytépe oĩ: Escuelero, Palomita Misionera, Ana Rosa, Edelira Poty, General Artigas Azucena Morotĩ ha ambue.

Ary 1978 pe ha`e oho táva Edelirape hembireko mokõi ta`ýra ha mokõi tajýra reheve, oñepyrũ omba`apo kokuépe.

Ko`ág̃a opyta ha`eño ta`yrakuéra kokue akãme, hembireko ohova`ekue ichugui,

ambue tapicha kuimba`e oguerokañy ichugui, ha upe ára guive ndoikuaavéi mba`eve

hembiayhukuégui

Azucena Morotĩ


Peteĩ arako`ẽme

ahasávo rohecha

rasaite romomorã

kuñami marangatu.

Azucena morotĩpoty

Che kerapoty reraháva

aipotanga`ura`e ipoty ku che po`a

nderyakuã che añuã

Azucena Morotĩ.

Nemandu`ápa che vida

ha`eramoguare ndéve

emboykénte che ñe`ẽ

oiméramo oĩ rehayhuvéva

taseginte che rape

apagavo che destino

por un largo y oscuro camino

che año tañeñandu.

Upérõ mbeguemi ahasávo

aipo`o ndepotymi

jeguakáramo arekómi

tapiaite amo aikoháre

ahai che kuatiare

nde rekove kunu`ũ

aiko hagua vevuimi

por las sendas del destino

añorando tu camino

che Azucena Morotĩ

Apohára: Karai Mariano Barrios

General Artigas

General Artigas


¡General Artigas!

Pueblito lejano

Que tanto te amo

Con gran frenesí.

Yo quiero brindarte

Con mi dulce canto

Tú eres mi encanto

Desde que te conocí

Lo llevo en el alma

Tu nombre sagrado

Lejo de tu lado

Jamás olvidaré

Será mi recuerdo

Tu senda olorosa

Cual prenda preciosa

Que ayer lo deje

¡General Artigas!

Siempre en mi memoria

En mi transitoria,

Porque eres dueño

De mi gran tesoro

Que tanto te añoro

Que yo siento en ti

La tierna fragancia

De flores praderas

Que hoy yo quisiera

Dejarte con el,

Pueblo primorosa

Que nadie te iguala

Tu nombre te engala

A mi tierra edén.

Pero un día quizás

Ni el tiempo tal vez

Llegue a florecer mi felicidad

Que un tiempo después

Sin que la esperanza

Mi pobre añoranza

Te vuelva a besar.

Apohára: Karai Mariano Barrios